2 TEORI PENTING TELEOLOGI ADALAH UTILITARIANISME DAN EGOISME

1)  Teori Utilitarianisme

Konsep ini mula dipebincangkan oleh ahli-ahli falsafah pada masa itu seperti Aristotle dan Pluto. Namun, falsafah inggeris iaitu Jeremy Bentham (1748-1832) dan John Stuart Mill (1806-1873) telah menjadi satu falsafah yang digunakan sehingga hari ini. Secara umumnya Teori Utilitarianisme menegaskan bahawa  sesuatu tindakan yang akan dilaksanakan haruslah dapat menghasilkan sesuatu yang terbaik untuk bilangan orang teramai

Prinsip Utalitarian Mengikut Bentham :

• meningkatkan atau mengurangkan kebaikan kepada pihak yang berkepentingan ataupun

• meningkatkan atau mengurangkan kebaikan tersebut dari dinikmati.

Pendekatan yang digunakan oleh Bentham bagi mengukur kesan tindakan iaitu kesenangan (pleasure) dan kesakitan(pain) setiap individu akan dicampurkan untuk mendapatkan jumlah keseluruhan kesenangan dan kesakitan. Sekiranya, jumlah kesenangan mengatasi jumlah kesakitan maka tindakan tersebut adalah baik dari segi moral dan boleh dilaksanakan.

Namun, kaedah yang diperkenalkan oleh Bentham telah mendapat kritikan oleh ahli-ahli falsafah. Menyedari kritikan tersebut, John Stuart Mill (1863) merperkenalkan konsep Utilitarianisme iaitu :

John Stuart Mill (1863)

Prinsip Utiliti adalah kepercayaan atau keimanan yang menerima pembentukan moral, utility (Greatest Happiness Principle) dengan menilai tindakan yang betul apabila ia meningkatkankeseronokkan atau kegembiraan (happiness) dan salah apabila ia sebaliknya. Konsep beliau juga menyatakan bahawa darjah kesenangan setiap individu dengan individu lain adalah  berbeza-beza.

Teori Klasik Utilitarian adalah betul jika sekiranya menghasilkan kesenangan yang banyak berbanding dengan kesakitan. Ia boleh dibahagikan kepada empat prinsip seperti:

Consequentalisme - Prinsip yang mengatakan bahawa sesuatu tindakan yang betul ditentukan   oleh   kesan.

Hedonisme - Hedonisme berasal daripada perkataan Yunani "hedone" yang bermaksud kepuasan. Prinsip yang diberi keutamaan kepada kesenangan tanpa kesakitan atau kesenangan. Bagi Hedonisme kesenangan adalah satu-satunya asas kepada kebaikan.

Maximalisme - Tindakan yang betul adalah tindakan yang mempunyai kesan baik yang lebih banyak berbanding kesan buruk.

Universalisme - Sesuatu tindakan haruslah mengambil kira kesannya kepada setiap individu atau mesyarakat secara menyeluruh.